میکروبیولوژی

اصطلاح

تعريف

استريل کردن

Sterilization

از بين بودن تمام اشکال زندگی باکتری و توانايی از دست دادن تکثير را گويند. که ممکن است توسط حرارت، مواد شيميايی، فليتراسيون و اشعه انجام شود.

بيوسايد

 Biocide

اصطلاحی است که ماده شيميايی را معمولاً با طيف وسيع توصيف می کند و باعث غيرفعال شدن ميکروارگانيسم ها می شود.

باکتريواستاتيک

Bacteriostatic

مهار تکثير باکتری توسط بيوسايد که پس از برطرف شدن عامل مهار کننده، مجدداً رشد ادامه می یابد. Fungistatic و sporostatic از جمله اين مواد هستند.

باکتريوسيدها

Bacteriocide

از بين بردن باکتری با عمل غيرقابل برگشت حتی اگر عامل مهار کننده از محيط حذف شود. Fungicidal و sporocidal از اين دسته هستند.

دزانفکتانها

Disinfactant

عوامل که موجب کشتن ميکروارگانیسم ها روی سطح بدن يا اشياء می شوند که می توانند اسپور و استاتيک باشند ولی ضروری نيست که اسپوروسيدال باشند.

سپتيک Septic

حالتی که ميکروارگانیسم ها در بافت های بدن وجود داشته باشند.

آنتی سپتيک

 Antisptic

بيوسيد يا ماده ای که ميکروارگانيسم را درون يا روی بافت زنده از بين می برد.

آسپتيک Aseptic

حالتی که در آن بافت بدن عاری از باکتری ها بيماری زا باشد.

محافظت Preservation

ممانعت از تکثير ميکروارگانیسم ها در مواد دارويی و غذا

آنتی بيوتيک ها

Antibiotics

مواد آلی طبيعی يا سنتزی که باکتری ها را از بين می برد يا از رشد آنها جلوگيری می کند.

مکانيسم

نحوه اثر

مثال

آسيب مستقیم به DNA (Damage to DNA)

ايجاد شکاف در يک يا دو زنجيره

تشعشات يونی

ايجاد دايمرهای پيريميدين

نوراولتراويولت (uv)

تخريب پروتئين ها

(Protein Denaturation)

پروتئين ها به علت دارا بودن پيوندهای يونی، هيدروژنی و هيدرفوبی دارای ساختمان سوم بوده که عوامل ضد ميکروبی باعث پاشيدن اين ساختار می شود.

اسيدها، بازها، الکل ها، استن و فنل

آسيب به غشاء يا ديواره سلولی

(Disruption of Cell Membrane or Wall)

متلاشی ساختن غشاء با تغيير خصوصيات فيزيکی و شيميايی غشاء و جلوگيری از سنتز ديواره سلولی

الکل ها، حلال های آلی، دترژنت ها، صابون ها، ترکيبات چهارتايی آمونيوم، ترکيبات فنلی

از بين رفتن گروه های سولفيدريل آزاد

(Removal of Free Sulfhydryl Groups)

اتصال گروه های سولفيدريل آزاد به يکديگر و در نتيجه تخريب و غيرفعال کردن آنها.

آنزيم هايی که حاوی سولفيدريل آزاد هستند مانند کوآنزيم A و دهيدروليپوات در اين حالت (سولفيدريل آزاد) فعال هستند.

فلزات سنگين (جيوه، نقره، آرسنيک)، هالوژن ها و پراکسيد هيدروژن

آنتاگونيسم شيميايی  (Chemical Antagonism)

دخالت ماده شيميايی در واکنش طبيعی بين آنزيم اختصاصی و سوبسترای آن که رقابت شيميايی يا آنتاگونيسم نام دارد.

منواکسيد کربن، سيانيد که سمی در تنفس اند و دی نيتروفيل که در فسفوريلاسيون اکسيداتيو مداخله می کند.